OUR YouTube Channel 1. SampratiVartah |  
Statutary Warning- चलन मुद्रिका download कृत्वा विद्यालयेषु प्रदर्शनीया https://twitter.com/samprativartah

marquee

संस्कृतपठनेन बुद्धि: वर्धते इति मतिमुन्नीय गवेषका:॥ व्यावहारिकप्रयोगैः संस्कृतं राष्ट्रियभाषा भवितव्या - डॉ. बलदेवानन्दसागरः।

Social Media

Tuesday, June 9, 2026

 ओमानतीरे महानौका अग्निबाधिता। 

नवदिल्ली> ओमानतीरे २४ भारतीयनाविकैः सह सञ्चरन्त्यां तैलमहानौकायाम् अग्निबाधा जाता। सोमवासरे पश्चिमेष्यायाम् इरानः इस्रयेलश्च परस्परम् आक्रमणं कृतवन्तौ आस्ताम्। किन्तु अग्निबाधायाः कारणं न स्पष्टीकृतम्। 

  सर्वे नाविकाः सुरक्षिताः वर्तन्ते इति केन्द्र महानौकाशयमन्त्रालयस्य निदेशकः ओपेष् कुमारशर्मा अवोचत्। होर्मुस् समुद्रसङ्कोचात् बहिः स्थीयमाना इयं महानौका शून्या अस्तीति तेन निगदितम्। मडगास्करदेशस्य ध्वजं वहन्ती एम् टि मारिवेक्स् नामिका महानौका आसीत् अग्निबाधिता।

 तमिल्नाडुमुख्यमन्त्रीविजयः ग्रैंडमास्टर्-प्रज्ञानन्देन सह चतुरङ्ग-क्रीडामकरोत्।

चेन्नै> सोमवासरे (जूण् ८, २०२६) चेन्नैनगरस्थे सचिवालये मुख्यमन्त्रिणं सि. जोसेफ विजयं द्रष्टुं ग्रैंडमास्टर् प्रज्ञानन्दः यदा आगतवान्, तदा मुख्यमन्त्री तत्क्षणमेव अधिकारिणः चतुरङ्गफलकं आनेतुम् आदिष्टवान्, तेन सह एकं वारं क्रीडितवान् च।

"अहं एतत् न प्रतीक्षितवान्। सः [मुख्यमन्त्रीविजयः] अधिकारिणः फलकम् आनेतुम् उक्त्वा मया सह क्रीडितुम् आरब्धवान्। सः चतुरङ्गं क्रीडति स्म इति अहं न जानामि स्म। यद्यपि अहं विजयी अभवम्, तथापि सः सुन्दरम् अक्रीडत्। सः प्रायेण स्वमित्रैः सह क्रीडति इति माम् अकथयत्," इति ग्रैंडमास्टर् उक्तवान्।

नोर्वेदेशे तस्य विजयम् अधिकृत्य मुख्यमन्त्री तस्मै ५० लक्षरूप्यकाणां धनपत्रं अपि उपहाररूपेण दत्तवान्।

न दूरवाण्यः, न च अन्तर्जालम्: नीट्-युजी (NEET-UG) प्रश्नपत्रनिर्मातारः जूण् २१ पर्यन्तं रहसि स्थापिताः, पुनःपरीक्षा भविष्यति इति विवरणम्।

चित्रं - पि टि ऐ

   प्रश्नपत्रस्य गुप्तताभङ्गम् अधिकृत्य मेय्-मासस्य तृतीये (३) दिनाङ्के आयोजितं नीट्-युजी-मूलपरीक्षाकेन्द्रं निरस्य सप्ताहेभ्यः परं एतं निर्णयं स्वीकृतवन्तः। राष्ट्रियप्रवेशपरीक्षायाः कृते स्वीकृतेषु अतीव कठिनेषु सुरक्षाक्रमेषु अन्यतमेन रूपेण, नाषणल् एलिजिबिलिटी कम् एन्ट्रन्स् टेस्ट् - अंडर् ग्रेजुवेट् (NEET-UG) २०२६ इत्यस्याः पुनःपरीक्षायाः प्रश्नपत्रनिर्माणकार्ये नियुक्ताः विद्वांसः जूण् २१ दिनाङ्के परीक्षायाः समाप्तिं यावत् सुरक्षिते तथा च अप्रकाशिते कस्मिंश्चित् स्थाने अवरुद्धाः स्थापिताः सन्ति इति प्रतिवेदनमस्ति।

 केरलम्। 

 उत्तरकेरले अतितीव्रवृष्टिः स्यात्। 

त्रिषु जनपदेषु विद्यालयविरामः।

अनन्तपुरी> केरले कोष़िक्कोट्, कण्णूर्, कासरगोड् जनपदेषु कुजवासरे अतितीव्रा वृष्टिः भवेदिति ऋतुविज्ञानीयविभागेन निगदितम्। त्रिष्वपि जनपदेषु विद्यालयानां शिक्षाविरामः उद्घोषिता। मलप्पुरं, वयनाट् जनपदद्वये ओरञ्ज् जागरूकता प्रख्यापिता। इतरेषु जनपदेषु पीतजागरूकता च उद्घोषिता।

 फिलिप्पीन्से भूकम्पः- ३२ जनाः मृताः। 

फिलिलिपीन्से दुरापन्नस्य भूकम्पस्य दृश्यम्। 

मानिला> द्वीपराष्ट्रे फिलिपीन्से सोमवासरे दुरापन्ने भूकम्पे ३२ जनाः मृताः। १३४ जनाः आहताः। बहूनि भवनानि विशीर्णानि। 

  प्रादेशितसमयानुसारं सार्धसप्तवादने राष्ट्रस्य दक्षिणपार्श्वे वर्तमाने 'मिन्डनावो' द्वीपे आसीत् भूकम्पः। मापिन्यां ७. ८ अङ्कितमासीत्। ततः घण्डाद्वयाभ्यन्तरे लघु तीव्र मिश्राणि १३० अनन्तरभूचलनानि अनुभूतानि। सुनामीजागरूकता उद्घोषिता अपि परं निराकृता।

 दह्यते महानसः।

पाकवातस्य मूल्यं पुनरपि वर्धापितम्। 

नवदिल्ली> मूल्यवर्धने क्लिश्यमानानां जनानामुपरि अशनिपातमिव गार्हिकपाकेन्धनस्य मूल्यमपि वर्धापितम्। मासत्रयाभ्यन्तरे  द्वीतीयवारमेव मूल्यवर्धनम्। दिल्ल्यां १४.२ किलोमितस्य दण्डगोलस्य २९ रूप्यकाणि वर्धयित्वा ९४२ रूप्यकाणि अभवन्। 

  भोजनालयादीनां वाणिज्यगोलकानां मूल्यं पूर्वमपि वर्धयित्वा जनाः कलेशमनुभवन्ति। 

  किन्तु अन्ताराष्ट्रविपण्यां जातम् इन्धनमूल्यवर्धनमेव अधुनातनमूल्यवर्धनस्य कारणमिति केन्द्रसर्वकारेण उच्यते। पाकवात-डीसल्-पेट्रोलानां मूल्यवर्धनानन्तरमपि सामाजिकक्षेत्रीयतैलसंस्थाः नष्टे एव प्रचलन्तीति केन्द्रप्रशासनस्य वादः।

Monday, June 8, 2026

अनुगृहीताभिनेता सलिंकुमारः कालयवनिकां प्राप्तः।

 अनुगृहीताभिनेता सलिंकुमारः कालयवनिकां प्राप्तः। 

नरेन्द्र मोदी, राहुल गान्धी इत्यादयः अन्वशोचयन्। 

सलिंकुमारः तस्य विभिन्नवेषेषु। 

कोच्ची> कैरलीचलच्चित्रमण्डले स्वमुद्राम् अङ्कितवान् राज्य-राष्ट्रियपुरस्कारं प्राप्तवान् अनुगृहीतः अभिनेता सलिंकुमारः [५६] दिवंगतः। यकृत्लंबन्धेन अस्वास्थ्येन कोच्चीनगरस्थम् आतुरालयं प्रवेशितस्य तस्य अन्त्यं शनिवासरे रात्रौ अभवत्। सहस्रशः जनानां, सामाजिक-सांस्कृतिक-राजनैतिकप्रमुखाणां अन्त्याञ्जलिं स्वीकृत्य रविवासरे सायं तस्य शरीरमपि पञ्चत्वं प्राप। कानपि धार्मिकाचारान् विना राज्यबहुमत्या च आसीत् मृतदेहसंस्कारं सम्पन्नम्।

  शब्दानुकरणकलया कलाक्षेत्रं प्रविष्टवान् एरलाकुलं जनपदीयः सलिंकुमारः २००३ तमे वर्षे  हास्यकथापात्राणि स्वीकृत्य चलच्चित्रमण्डलं प्रविष्टवान्। नटनक्षेत्रे अपरिच्छेद्यम् अभिनयचक्रवालं प्रदर्शितवान् सः २५० अधिकं चित्रैः कलास्वादकानां मनसि चिरप्रतिष्ठां सम्प्राप्तः। ततः  भावात्मकाभिनयेन २००७,२०१०,२०१२ वर्षेषु राज्य-राष्ट्रियपुरस्कारान् सम्प्राप्तवान्। त्रीणि चलच्चित्राणि संविधानं कृतवान्। 

  सलिंकुमारस्य वियोगे प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, विपक्षनेता राहुल गान्धी, इत्यादयः देशीयनेतारः अन्वशोचयन्। केरलस्य बहवः सामाजिक-सांस्कृतिक-राजनैतिकप्रमुखाः साक्षादागत्य अन्त्याञ्जलिं समार्पयन्।

निषा शशिकुमार: एवरेस्टशिखरम् आरूढवती कनिष्ठा व्यक्तिः।

 निषा शशिकुमार: एवरेस्टशिखरम् आरूढवती कनिष्ठा व्यक्तिः।

     चेन्नै निवासिनी १६ वर्षीया निषा शशिकुमारः विश्वस्य सर्वोच्चं एवरेस्टशिखरम् आरूढवती कनिष्ठा व्यक्तिः अभवत्। चिट्टूर् जनपदस्थायाः अस्याः निषायाः पर्वतारोहणे प्रेरणा तस्याः पिता शशिकुमार गन्धः आसीत्।

 वर्षद्वयात् पूर्वं नेपाले उत्तराखण्डे च कृतेन पदयात्रा (ट्रैकिंग) माध्यमेन निषायाः पर्वतारोहणे आसक्तिः उत्पन्ना। निषा एतावता रष्यदेशस्य मौण्ट् एल्ब्रस्, आफ्रिकायाः किलिमञ्जारो, आस्ट्रेलियायाः मौण्ट् कोस्युस्को, इण्डोनेष्यायाः कार्स्टेन्स् पिरामिड्, अर्जेन्टीनायाः अकोन्काग्वा इत्यादीनि शिखराणि आरूढवती। १५ वर्षे वयसि कार्स्टेन्स् पिरमिड् आरुह्य सा 'इण्डिया बुक् आफ् रेकॉर्ड्स्' मध्ये स्थानं प्राप्नोत्।


चित्राणि - इ टी वी भारतात्।

आगामी लक्ष्यम् - पञ्चमहाद्वीपानां शिखराणि आरूढवत्याः निषायाः आगामी लक्ष्यं उत्तर-अमेरिकायाः मौण्ट् डेनाली अस्ति। अस्य वर्षस्य नवम्बरमासाभ्यन्तरे 'सेवेन् सम्मिट्स् चैलेञ्ज्' (सप्तशिखरस्पर्धा) पूर्णं कूर्वाणा सा विश्वस्य कनिष्ठा व्यक्तिः भवितुं प्रयतते।

 पर्वतारोहणेन विना निषा बास्केटबाल्-क्रीडिका अस्ति, सा कराटे-विद्याम् अपि जानाति। निषा "पॉलिसी रिफॉर्म्स टू क्लैम्ब मौण्ट एवरेस्ट" नामकं पुस्तकम् अपि रचितवती।

 पश्चिमेष्यायुद्धं दिनशतमतीतम्। 

शान्तिः विदूरे।


> इरानं विरुध्य २०२६ फेब्रुवरि २८ तमे दिनाङ्के यू एस्-इस्रयेलसख्येन आरब्धं युद्धं शतं दिनानि अतीतानि। आविश्वम् इन्धनसन्दिग्धता तथा मूल्यवर्धनं च क्लेशायमानं वर्तते। 

एप्रिल् अष्टमदिनाङ्कादारभ्य ह्रस्वकालिकः युद्धविरामः उपस्थापितः अपि पश्चिमेष्या इदानीमपि संघर्षभरिता अवशिष्यते। आणवाभियेजना न त्यक्ता इत्यारोप्य यू एस्, इस्रयेलश्च मिलित्वा इरानं आक्रमतः स्म। 

 इराने लबनने च आहत्य सप्तसहस्रं जनाः मृत्युमुपगताः इति गण्यन्ते। इतरेषु गल्फराष्ट्रेषु त्रिंशत्,इस्रयेले २६ च जनाः मृताः। १३ यू एस् सैनिकाः अपि एतस्मिन् कालान्तरे हताः।

 गुजरात्।

अतितापेन ८ सिंहशाबकाः मृताः। 

अहम्मदाबादः> गुजरात् राज्ये गीर् वने अष्ट सिंहशाबकानां मरणम् कठिनतापेन इति स्पष्टीकृतम्। गान्धिनगरस्थे  बयो टेकनोलजी परीक्षणालये विधत्तायां परिशोधनायामस्ति इदं दृढीकरणम्। 

  गते मासद्वये राज्ये उष्णमानं ४० - ४५ डिग्रीमितम् आसीत्।

 नोर्वे चतुरङ्गवीरताकिरीटं प्रग्नानन्दः अलभत। 


ओस्लो> अविश्वसनीयप्रकटनेन भारतस्य आर् प्रग्नानन्दः नोर्वे चतुरङ्गवीरताकिरीटं प्राप्तवान्। निर्णायके अन्तिमप्रतिद्वन्द्वे जर्मनेः विन्सन्ट् कैमर् नामकं पराजित्य एव २० वयस्कः प्रग्नानन्दः वीरः जातः। 

  विश्वस्मिन् प्रबलान् पञ्च कीडकान् प्रतिरुध्य अस्ति प्रग्नानन्दस्य विजयः। वर्तमानीनः विश्ववीरः माग्नस् काल्सः (नोर्वे), वेस्ली सोक् (अमेरिका), अलिरेसा फिरोसः (फ्रान्स्)  इत्यादयः प्रग्नानन्दस्य प्रतिद्वन्द्विषु प्रमुखाः आसन्।

Sunday, June 7, 2026

 वर्षाकालदुष्प्रभावः

केरले पञ्च मरणानि। 

अनन्तपुरी> वर्षाकालमारभ्य दिनत्रये अतीते केरले विविधप्रदेशेषु पञ्च जनाः मृताः। तेषु त्रयः बालकाः भवन्ति। 

  कोष़िक्कोट् जनपदे स्नानार्थं नदीं गत्वा प्रवाहे निपत्य माता सप्तवयस्कः पुत्रश्च मृतौ। कासरगोडजनपदे वृष्ट्या गृहस्य आवेष्टकं निपत्य द्वौ बालकौ मृतौ। तृश्शूर् जनपदे एकः युवकः वृक्षनिकृन्तनः मृतः। दशमदिनाङ्कपर्यन्तं तीव्रवृष्टिः अनुवर्तिष्यते इति ऋतुविज्ञानीयविभागेन निगदितम्।

 जन्तर् मन्तर् क्रीडाङ्कणे सी जे पी युवसामाजिकसंघटनस्य प्रतिषेधः सम्पन्नः। 

जन्तर मन्तरे प्रतिषेधाय सञ्चितवन्तः जनाः। 

नवदिल्ली> नीट्, सि बी एस् ई परीक्षाणां कृत्यविलोपम् आलक्ष्य केन्द्र विद्याभ्यासमन्त्रिणा धर्मेन्द्र प्रधानेन स्थानं त्यक्तव्यम् इति कार्यमुन्नीय राष्ट्रराजधान्यां सी जे पी [कोक्रोच् जनता पार्टी]  नामक युवजनसमाजस्य प्रत्यक्षप्रतिषेधः सम्पन्नः। 'सामाजिकमाध्यमान्दोलनम्'  इति रीत्या आरब्धस्य सी जे पी युवजनसमाजस्य प्रथमे प्रत्यक्षरोषप्रकटने सहस्रशः युवजनाः भागं कृतवन्तः। 

  कोक्रोच् जनता पार्टी इत्यस्य स्थापकः अभिजित् दीप् के इत्यस्य ओण् लैन् द्वारा कृताह्वानमनुसृत्य जन्तर् मन्तर् क्रीडाङ्कणं प्राप्तानां युवकानां हस्तेषु राष्ट्रियध्वजं पुष्पाणि च दृश्यन्ते स्म। ह्यः आसीत् अभिजित् दीपस्य अमेरिकातः स्वदेशं प्रति आगमनम्। 

  प्रभाते दशवादने आरब्धः प्रतिषेधः सायं उपचतुर्वादने समाप्तः। सप्ताहाभ्यन्तरे विद्याभ्यासमन्त्रिणः स्थानत्यागं न भविष्यति तर्हि राष्ट्रव्यापकं प्रतिषेधं विधास्यतीति अभिजित् दीप् के वर्येण प्रोक्तम्।

 वैभवसूर्यवंशी भारतस्य वरिष्ठसंघे। 

वैभव सूर्यवंशी।

भारतीयसंघं प्राप्नुवन् कनिष्ठतमः क्रीडकः। 

सूर्यकुमारः निराकृतः; सञ्जू अन्तर्भूतः। 

मुम्बई> कतिपयकालेन क्रिकटक्रीडाक्षेत्रे तरङ्गायितः कौमारवयस्कः कन्दुकताडकः वैभव सूर्यवंशी भारतस्य वरिष्ठदलं प्राप्यमाणः कनिष्ठतमः क्रिकट्तारमभवत्। अस्य मासस्यान्त्ये अयर्लान्डे ततः इङ्गलाण्टे च आयोज्यमानासु टि-२० क्रीडासु एव सूर्यवंशिनः स्थानम्। 

  १५ वर्षाणि, ७१ दिनानि च वयस्के वैभवे क्रीडासंघं प्राप्ते क्रिकट् इतिहासस्य सच्चिन् टेण्टुल्करस्य नाम्नि भूतम् अनन्याप्तप्राथम्यं [world record] पुरावृत्तमभवत्। यदा सच्चिनः भारताय प्रथमतया क्रीडितवान् तदा तस्य वयः  १६ वर्षाणि २०५ दिनानि चासीत्। 

  सूर्यकुमार यादवं नायकस्थानात् संघाच्च निष्कासितः।नायकस्थाने श्रेयस् अय्यरः नियुक्तः। टि -२० विश्वचषके उज्वलप्रकटनं प्रदर्शितवान् सञ्जू सांसणः  अपि भारतदले अन्तर्भूतः।

 राष्ट्रे ४८ उत्क्षेपिणीषु 'ई-८५' इन्धनम्।

राष्ट्रे ई-८५ एथनोल्मिश्रितेन्धनं मन्त्री हरदीप सिंह पुरी उद्घाटयति। 

नवदिल्ली> भारते ८५% एथनोल् नामकरासवस्तूपेतम् इन्धनं  - ई ८५ - विश्वपर्यावरणदिने बहिर्नीतम्। शुक्रवासरे केन्द्र पेट्रोलियं मन्त्री हरदीप सिंह पुरी दिल्ल्याम् इन्डियन् ओयिल् उत्क्षेपिणीकेन्द्रे अस्य उद्घाटनमकरोत्। 

  विविधेन्धनवाहनेभ्यः [flex fuel vehicles] सज्जीकृते अस्मिन् ई-८५ इन्धने ८५ प्रति शतं एथनोल् अवशिष्टं पेट्रोल् चास्ति। 

  इदानीं आराष्ट्रं ४८ उत्क्षेपिणीषु ई - ८५ इन्धनं लभ्यते। डिसम्बरमासे ५०० उत्क्षेपिणीभ्यः लभ्यते। २०२७ वर्षान्त्ये ५००० उत्क्षेपिणीभ्यः इदमिन्धनं लप्स्यते। पेट्रोलियम् इन्धनानाम् आयातं न्यूनीकर्तुमुद्दिश्य एव अयं नूतनः प्रक्रमः।

 रष्यातः भारताय 'सुखोय्-५७' वाग्दत्तम्। 

सेन्ट पीटेर्स्बर्ग्> रष्यायाः पञ्चमपरम्परायां वर्तमानं युद्धविमानं सुखोय् - ५७ नामकं भारताय दास्यतीति रूसीयराष्ट्रपतिः व्लादिमिर् पुतिनः अवोचत्। भारते रष्यया सह सुखोय् - ५७ युद्धविमानं निर्मातुं सन्नद्धता अपि तेन निगदिता। विविधवार्तासंस्थानाम् अधिकारिभिः सह कृते मेलने आसीत् तस्यायं प्रस्तावः। 

  भारतस्य विश्वस्तः सहयोगी भवति भारतमिति पुतिनेन प्रोक्तम्। भारत-रूसयोः सौहृदं विनाशयितुं केषांचित् पाश्चात्यराष्ट्राणां प्रयत्नः विफलः भवेदिति सः अवदत्।

Saturday, June 6, 2026

 विविधेन्धनवाहनानाम् उपयोगं वर्धापयितुं केन्द्रप्रशासनम्।

८५% एथनोल् युक्तेन्धनं प्रयुज्यते। 

मुम्बई> राष्ट्रे विविधेन्धनवाहनानाम् [Flex Fuel Vehicles] उपयोगः वर्धापयिष्यते इति केन्द्र पेट्रोलियं-प्रकृतिवायुविभागस्य मन्त्री हरदीप सिंह पुरी प्रावोचत्। तदर्थं ८५% एथनोल् युक्तवाहनानि राष्ट्रे  व्यापकं कर्तुं प्रचारं विधास्यति। पेट्रोलियेन्धनस्य आयातं नयूनीकर्तुमेव अस्य उद्देश्यमिति मन्त्रिणा प्रोक्तम्। 

  प्रारम्भस्तरे दिल्ली-एन् सि आर् क्षेत्रं, पूने,नासिक् इत्येतेषु स्थानेषु अभियोजनेयं विधास्यते। ५०० एथनोल् उत्क्षेपणयन्त्राणि [pump] अचिरेण एषु स्थानेषु सज्जीकरिष्यन्ति। वर्षेणैकेन उत्क्षेपणयन्त्राणां संख्या ५००० इति वर्धिष्यते। मारुति सुसुकी संस्थायाः फ्लेक्स् फ्यूवल् वाहनं 'वागण् आर्' इत्यस्य प्रस्तितिवेलायामासीत् मन्त्रिणः अयं प्रस्तावः।

 आन्डमानतटे बृहत्परिमाणे प्रकृतिवायुसञ्चयः।

आन्डमानसमुद्रान्तर्भागे प्रकृतिवाय्विन्धने अधिगते। 

हैदराबादः> आन्डमान निकोबार द्वीपसमीपे समुद्रतीरे बृहत्परिमाणे वायुरूपं प्रकृतेन्धनम् अधिगतम्। द्वीपसमूहस्य पूर्वतटात् १५ कि मी दूरे 'ओयिल् इन्डिया लिमिटड्' संस्थायाः 'श्रीविजयपुरं-३' इत्यस्मिन् पर्यवेक्षणकूपे अस्ति वाय्विन्धनस्य सान्निध्यम् अधिगतम्। केन्द्र पेट्रोलियं-प्रकृतिवायुमन्त्री हर्दीप सिंह पुरी वृत्तान्तमिदं निगदितवान्। 

  समुद्रस्य ३५५ मीटर् अधस्तात् १९०० मीटर् भौमान्तर्भागे अस्ति वायुसान्निध्यं दृष्टम्। राष्ट्रस्य समुद्रान्तरपर्यवेक्षणाभियोजना 'समुद्रमन्तन् मिषन्' इत्यस्मिन् एव अयमभिमानोपलब्धिः।

 उत्तरप्रदेशः

नोयिडायां स्थानद्वये अग्निबाधा। 

नोयिडा> राष्ट्रराजधानीसमीपे उत्तरप्रदेशस्थे नोयिडाप्रदेशे 'सेक्टर् ७४' इत्यत्र वाससमुच्चये अग्निबाधा दुरापन्ना। जनापायः नाभवत्। २८ श्रेणीयुक्तस्य वाससमुच्चयस्य १२ तमश्रेण्यामासीत् अग्निबाधा। 

 'सेक्टर् ५२' इत्यत्र शताब्दि विहारे अतिथिवासस्थाने अपि शुक्रवासरे अग्निबाधा जाता। तत्रापि जनापायः नाभवत्।

 संस्कृतविश्वविद्यालयपरिसरः निशाशलभैः सम्पन्नः।

जैववैविध्यानुशीलनं कृतवन्तः के ए श्रीजीत्, पि जि मनोज्, पि धन्या, ऐश्वर्या सुरेष्, टि आदर्शः च।

कालटी> श्रीशङ्कराचार्य संस्कृत विश्वविद्यालयस्य आस्थानकेन्द्रं कालटीपरिसरः जैववैविध्यैः सम्पन्न इति अनुशीलने प्रत्यभिज्ञातम्। शलभेषु निशाशलभेषु च अधिकं जैववैविध्यम् अत्र दृश्यते। केरले इतःपर्यन्तं प्रत्यभिज्ञातेषु २२१५ निशाशलभजातिप्रकारेषु [species] ३६३ वर्गाः अत्र विद्यन्ते। विश्वविद्यालयस्य 'सुकृति' नामकस्य अरण्यसमाजस्य [Forestry club] नेतृत्वे आसीत् जैववैविध्यस्य आधिकारिकम् अङ्कनं कृतम्। 

  २०२४ ओक्टोबरमासे अनुशीलनं समारब्धम्। ऊर्णनाभः (१६ जातिप्रकाराः), सस्यानि (१४१ जातिप्रकाराः), मण्डूकः (६ जातिप्रकाराः), सर्पाः (८ जातिप्रकाराः) इत्येते च कालटी मुख्यपरिसरे विद्यन्ते। भौमशास्त्रे शोधच्छात्रः टी आदर्शः, समाजसदस्यौ तथा आंगलेयविभागे शोधच्छात्रे ऐश्वर्या सुरेषः, पी धन्या, चरित्रविभागे गवेषक‌ः के ए श्रीजित्, विश्वविद्यालयस्य ग्रन्थशालातः सेवानिवृत्तः जीविनिरीक्षकः पी जी मनोजः इत्येतैः एव अनुशीलनानन्तरम् आवेदनपत्रं सज्जीकृतम्। पि जी मनोजेन प्रोक्तं यत् परिसरात् अधिगम्यमानानां जीविनां चित्राणि Eye naturalist platform इत्यत्र उपारोपणं [upload] कृत्वा Geo-tag क्रियन्ते च। अनन्तरं कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः (AI) साहाय्येन प्रत्यभिज्ञायन्ते। आविश्वं शास्त्रज्ञाः प्रकृत्यनुशीलनकुशलाश्च इमानि अधिगमनानि स्थिरीकुर्वन्ति। 

  स्वकीयपक्षिसङ्केतेन विद्यमानः केरलस्य एक एव परिसरः भवति कालटी संस्कृतविश्वविद्यालयपरिसरः।

Friday, June 5, 2026

 केरलम्।

राज्यस्य आर्थिकस्वास्थ्यविषये धवलपत्रं प्रकाशितम्। 

मुख्यमन्त्री वी डी सतीशः विधानसभायां धवलपत्रं प्रस्तौति। 

५.०७ कोटीनां ऋणसंकटः। समूलपरिष्करणमावश्यकमिति सर्वकारः।

आयव्ययपत्रसम्मेलनं १९ तमे दिनाङ्के आरप्स्यते। 

अनन्तपुरी> केरलस्य  आर्थिकस्वास्थ्यस्थितिमधिकृत्य नूतनेन यू डी एफ् सर्वकारेण सज्जीकृतं  धवलपत्रं वित्तमन्त्रिपदं वहन् मुख्यमन्त्री वि डि सतीशः विधानसभायां समर्पितवान्। राज्यं ५. ०७लक्षं कोटि रूप्यकाणाम् ऋणबन्धने वर्तते। सर्वकारसेवकेभ्यः अनुबद्धकेभ्यश्च [contractors] ४८,७७३ कोटि रूप्यकाणि  अवश्यं दातव्यानि सन्ति। 'किफ्बी' संस्थया जाता ऋणग्रस्तता ५६,००० कोटि अस्ति।  ऋणमोक्षाय  न   केवलव्ययाकुञ्चनं किन्तु समग्रं परिष्करणम् आवश्यकमिति मुख्यमन्त्री  प्रस्तुतवान्। 

  भूतपूर्वः 'केबिनट् सेक्रेटरी' पदीयस्य डो के एम् चन्द्रशेखरस्य आध्यक्ष्ये आर्थिक कुशलौ प्रोफसर् सी वीरमणिः, डी नारायणः इत्येतयोः सदस्यत्वे च  आसीत् धवलपत्रस्य सज्जीकरणम्। 

  मुख्यमन्त्री वि डि सतीशः परं वार्ताहरसम्मेलने धवलपत्रस्य विशदीकरणं power point साहाय्येन कृतवान्। किन्तु यानि धवलपत्रे परामृष्टानि तानि वस्तुताविरुद्धानि इत्यादिक्षिप्तं विपक्षीयैः।

 मध्यप्रदेशे हल्मा-परम्परायाः पुनरुज्जीवनम्  

​मध्यप्रदेशे हल्मा-प्रथायाः पुनरुज्जीवनं जनजातीयपरम्परायाः प्रभावः प्रकटयति। बोरपाडाग्रामे पङ्किलकूपस्य पुनरुद्धारणाय तथा च स्वावलम्बनस्य पुनः प्राप्तये भिल्लजनजातीयाः बहुभ्यः वर्षेभ्यः प्रचलन्तीं निःशुलक-सामूहिकश्रमस्य पद्धतिं पुनरुज्जीवितवन्तः। मध्यप्रदेशस्य झाबुआमण्डलस्य बोरपाडाग्रामे एकस्य सार्वजनिककूपस्य स्वच्छतायै पुनरुद्धाराय च भिल्लपरम्परायाः 'हल्मा' इति प्रथां ग्रामवासिनः पुनराविष्कृतवन्तः (पुनरुज्जीवितवन्तः)।

​पञ्चायतसंसदि पुनः पुनः कृताः प्रार्थनाः यदा विफलाः अभवन्, तदा  षट्-विंशत्यधिक-द्विसहस्र (२०२६)  तमस्य वर्षस्य मई-मासस्य षष्ठे दिनाङ्के कूपतः पङ्कं, शिलाखण्डान्, अवकरं च निष्कासयितुं ग्रामवासिनः कूपसमीपं सम्मिलिताः।।

​एषः प्रयासः दर्शयति यत् जनजातीयज्ञानं सामूहिक-प्रवृत्तिः च स्थानीयविकासं कथं पोषयितुं शक्नोति, विशेषतः यदा सर्वकारीयसेवाः विफलाः भवन्ति। ​कस्यापि महानगरस्य आव्हानानि इव कठिनाः समस्याः एव अस्य ग्रामस्य दैनन्दिनजीवनं बाधन्ते। नगरेषु विद्यमानाः क्लेशाः प्रायः प्रवृत्तिषु (वार्तासु) प्रकटीभवन्ति, परन्तु ग्रामस्य कष्टानि अधिकं मौनेन एव सह्यन्ते इति एव विशेषः (भेदः)।

​हल्मा-प्रथायाः स्वरूपम्: -

पारस्परिक-सहयोगस्य सामाजिक-दायित्वस्य च आधारेण, निष्कृतिं विना जनाः यत्र सम्मिल्य कार्यं कुर्वन्ति सा एका पारम्परिका सामूहिकश्रमपद्धतिः अस्ति

 दशमदिनाङ्कपर्यन्तं केरले महती वृष्टिः।

अनन्तपुरी> केरले वर्षाकालः संप्राप्तः इति ऋतुविज्ञानीयविभागेन  निगदितम्। तस्य अंशतया जूण् १० तमदिनाङ्कपर्यन्तं राज्ये महती वृष्टिः भविष्यति इति सूचितम्। शुक्रवासरे पत्तनंतिट्टातः कासर्कोट् पर्यन्तम् एकादशसु जनपदेषु ओरञ्चजागरूकता उद्घोषिता।

 विश्वचषकपादकन्दुकस्पर्धायां भारतं न क्रीडति, किन्तु भारतीयः क्रीडिष्यति। 

खत्तरस्य क्रीडासंघे केरलीयः तह्सिन् मुहम्मद जंषीदः। 

तहसिन् महम्मदः। 

कोषिक्कोट्> अद्यावधि भारतं विश्वचषकपादकन्दुके नाक्रीडत्। समीपभाविनि तथा न सम्भवेत्। किन्तु २०२६ तमवर्षस्य विश्वचषकपादकन्दुकस्पर्धायां कश्चन भारतीयः इदं प्रथमतया क्रीडितुम् सन्दर्भं लभते। केरले कण्णूर् जनपदीयः तह्सिन् मुहम्मद जंषीदः एव सः भाग्यवान्। बी संघे अन्तर्भूतस्य खत्तरराष्ट्रस्य क्रीडासंघे अङ्गमस्ति अयं १९ वयस्कः तह्सिनः। गतदिने विश्वचषकस्य खत्तरसंघे उद्घोषिते फिफाविश्वचषके क्रीड्यमानः "प्रथमभारतीयः तथा प्रथमकेरलीयः" इति चरित्रोपलब्धिः तह्सिनाय दृढीकृता। 

  कण्णूर जनपदे तलश्शेरी प्रदेशे लब्धजन्मनः जंषीदस्य पुत्रः तहसिन् मुहम्मदः इदानीं खत्तरे 'अल् दुहैल् क्लब्' इत्यस्य क्रीडकः अस्ति। २०२४ जूण्मासे विश्वचषकस्य योग्यताचक्रे अफ्गानिस्थानं विरुध्य क्रीडन् राष्ट्रियदले स्थानं लब्धवान्। अतिशीघ्रवान् क्रीडकः इति विशेषता एव तस्मै क्रीडासंघे स्थानं दृढीकृतम्। संघस्य 'प्रथम एकादशे' स्थानं न लब्धमपि सब्स्टिट्यूट् [substitute] रूपेण सः क्रीडिष्यतीति निश्चयः।

 वर्षाकालः सम्प्राप्तः। 


अनन्तपुरी> मण्सूण नामकः दक्षिण-पश्चिमीयवर्षाकालः गुरुवासरे केरलं सम्प्राप्तः। मासैकाभ्यन्तरे आभारतं वर्षाकालः प्राप्स्यतीति केन्द्र ऋतुविज्ञानीयविभागेन निगदितम्। 

  केरलमतिरिच्य माही, कर्णाटकं, तमिलनाटस्य केचित्प्रदेशाः इत्येतेषु स्थानेषु अपि वर्षाकालः प्राप्तः। द्वित्राणां दिनानामाभ्यन्तरे गोवा, महाराष्ट्रं, भारतस्य उत्तर-पूर्वीयराज्येषु च मण्सूणवार्षाः प्राप्स्यन्ति। वंगसमुद्रान्तरालस्य दक्षिण,दक्षिणपश्चिम,मध्य,  उत्तरपूर्वीयभागेषु वर्षा संप्राप्ता इति ऋतु विज्ञानीयविभागेन निगदितम्।